Αυθορμητισμός ή παρορμητισμός;

Ποιο από τα δύο διέπει τη ζωή μου; Ποιο με ωθεί στις ενέργειες και τις αποφάσεις μου; Τι θέλω να αλλάξω για να μπορέσω να έχω μία ήρεμη και ισορροπημένη ζωή;

Οι δύο ανωτέρω έννοιες δεν είναι πλήρως αποσαφηνισμένες στο μυαλό πολλών ανθρώπων, ούτε είναι σαφώς προσδιορισμένες οι διαφορές που έχουν. Αν επιθυμώ να αλλάξω αυτές τις συμπεριφορές χρειάζεται πρώτα να τις κατανοήσω, να τις εντοπίσω στην καθημερινότητά μου και να δω τον τρόπο που τις εκδηλώνω και την επίπτωση που έχουν τόσο στον εαυτό μου όσο και στους ανθρώπους γύρω μου, και στη συνέχεια να μπω σε δράση για την αλλαγή που επιθυμώ. 

Αυθορμητισμός

Το λεξικό αναφέρει για τον αυθορμητισμό:

Αυθορμητισμός (αυτός + ορμώμαι) είναι η τάση να εκδηλώνει κανείς πηγαία ό,τι αισθάνεται, ό,τι σκέφτεται και να ενεργεί αναλόγως.

Ο αυθορμητισμός είναι μία κατάσταση που συνήθως τη βλέπουμε να χαρακτηρίζει κατ’ εξοχήν τα παιδιά. Τα παιδιά εκφράζουν τις σκέψεις και τα αισθήματά τους με έναν πηγαίο τρόπο, χωρίς να τα “φιλτράρουν” με τη λογική, προσπαθώντας να δείξουν κάτι άλλο από αυτό που νιώθουν ή σκέφτονται. Πολλοί ενήλικες άνθρωποι επίσης είναι αυθόρμητοι τουλάχιστον σε κάποιους τομείς στη ζωή τους ή με κάποιους ανθρώπους.

Σε ποιo περιβάλλον εκδηλώνεται;

Συνήθως ο αυθορμητισμός επηρεάζεται από το σε ποιούς απευθύνομαι. Όσο πιο οικείο είναι το περιβάλλον μέσα στο οποίο βρίσκομαι, τόσο πιο αυθόρμητος μπορεί να είμαι. 

Για παράδειγμα μέσα στην οικογένεια συνήθως εκφράζομαι με αυθορμητισμό δεδομένου ότι είναι η πιο μακροχρόνια, σταθερή και οικεία σχέση που υφίσταται στη ζωή μου. 

Με το σύντροφό μου, τουλάχιστον στις υγιείς σχέσεις,  συνήθως είμαι αυθόρμητος και εκφράζω αυτά που νιώθω και σκέφτομαι, χωρίς δεύτερες σκέψεις και επεξεργασία.

Με τους “κολλητούς” φίλους. Με ανθρώπους που έχω βιώσει κοινές εμπειρίες, που έχω διανύσει κοινά μονοπάτια, που έχω αντιμετωπίσει από κοινού δύσκολες καταστάσεις, αισθάνομαι ότι μπορώ να είμαι ο εαυτός μου.

Με κάποιους συνεργάτες/συναδέλφους στη δουλειά. Είναι πιο δύσκολο, παρ’ όλα αυτά μπορεί να συμβεί. Στις περιπτώσεις αυτές συνήθως οι άνθρωποι έχουν ένα κοινό αξιακό σύστημα που τους κάνει να αισθάνονται ασφάλεια.

Το κοινό χαρακτηριστικό σε όλα τα πιο πάνω περιβάλλοντα είναι το αίσθημα της ασφάλειας. Να νιώθω ότι δεν υπάρχει περίπτωση ο άλλος άνθρωπος να με απορρίψει για αυτό που είμαι. 

Τι μπλοκάρει τον αυθορμητισμό;

Ο αυθορμητισμός μπλοκάρεται επί της ουσίας από την προσπάθεια που μπορεί να κάνω για να είμαι αρεστός στους άλλους. Όταν θέλω να προσαρμόζομαι σε πλαίσια και στερεότυπα που κυριαρχούν στο περιβάλλον μου και νιώθω αδύναμος να αποδεχτώ και να υποστηρίξω τη διαφορετικότητα που μπορεί να με χαρακτηρίζει.

Για να μπορέσω λοιπόν να είμαι αυθόρμητος χρειάζεται να αισθάνομαι ασφάλεια εγώ με τον εαυτό μου. Όταν με γνωρίζω, όταν ξέρω τις αξίες μου, όταν οι προθέσεις μου είναι αγαθές γιατί πιστεύω εγώ σε εμένα και με αποδέχομαι έτσι όπως είμαι, τότε δεν υφίστανται δεύτερες σκέψεις και συνήθως εκφράζομαι χωρίς αναστολές. 

Όρια

Είναι δεδομένο ότι εφόσον συνυπάρχω με άλλους ανθρώπους σε μία κοινωνία, χρειάζεται να προσπαθώ να μην συγχέω τον αυθορμητισμό με την έλλειψη ευγένιας και σεβασμού προς τον συνάνθρωπό μου. Ο αυθορμητισμός χρειάζεται υγιή όρια έτσι ώστε και εγώ να είμαι καλά με τον εαυτό μου αλλά και οι άνθρωποι γύρω μου να αισθάνονται το σεβασμό και την ευγένεια με την οποία τους αντιμετωπίζω.

Παρορμητισμός

Ο ορισμός από το λεξικό για τον παρορμητισμό αναφέρει:

παρορμητισμός (παρά + ορμώμαι) 1. η τάση να ενεργεί κανείς υπό την επίδραση τής ψυχικής του διάθεσης, να εκδηλώνει αμέσως τα συναισθήματα, τις επιθυμίες του κ.λπ. 2. (κακόσημο) η επιπόλαιη και βιαστική λήψη αποφάσεων υπό την επίδραση επιθυμιών, ενθουσιασμού κ.λπ.

Τα παρορμητικά άτομα δυσκολεύονται να αντισταθούν στις επιθυμίες τους, βιώνοντας πολλές φορές μία εσωτερική αγωνία μέχρι αυτές να πραγματοποιηθούν. Νιώθουν μία ακατανίκητη, αιφνίδια και συνήθως υποσυνείδητη τάση προς την εκτέλεση μίας πράξης χωρίς αναστολές ή αντιστάσεις ικανές να την εξουδετερώσουν, με στόχο πολλές φορές να καλύψουν κάποιο εσωτερικό κενό τους ή αρνητικό συναίσθημα. Δεν είναι σε θέση να φιλτράρουν τα θέλω τους, να τα επεξεργαστούν λογικά και να αποφασίσουν ποιες ενέργειες θα πραγματοποιήσουν.  

Σε ακραίες περιπτώσεις ο παρορμητισμός εκφράζεται μέσω εθιστικών συμπεριφορών, όπως ροπή στα ναρκωτικά, στο αλκοόλ, στο τζόγο, στην υπερφαγία, στον  υπερκαταναλωτισμό, στο κάπνισμα.

Σε ποιo περιβάλλον εκδηλώνεται;

Εκδηλώνεται σε οποιοδήποτε περιβάλλον, ανεξάρτητα από το βαθμό οικειότητας που έχω με τους ανθρώπους γύρω μου.

Όρια

Η έκφραση του παρορμητισμού πραγματοποιείται χωρίς όρια και δεν ανακόπτεται από φόβους που μπορεί να βιώνω για μία κατάσταση, ούτε λαμβάνονται υπ’ όψιν μέσα μου οι συνέπειες των ενεργειών μου. 

Αποτέλεσματα 

Τα αποτελέσματα της εκδήλωσης του παρορμητισμού είναι συνήθως στιγμιαία ανακούφιση, η οποία στη συνέχεια ακολουθείται από προβληματισμό, αμφιβολίες ή και ενοχές για τον τρόπο που ενήργησα, μια και απαλλαγμένος πλέον από τον ψυχαναγκασμό είμαι σε θέση να δω πιο λογικά την κατάσταση και να αξιολογήσω τις συνέπειές της. Αυτό όμως δεν με κάνει πιο δυνατό για να μπορέσω στο μέλλον να αποφύγω παρόμοιες συμπεριφορές. 

Τρόποι διαχείρισης του παρορμητισμού

  • Αποφυγή της συμπεριφοράς: Δίνοντας παράταση στην εκτέλεση της πράξης (π.χ. μπορώ να το κάνω μετά από μία ώρα ή ακόμα και μετά από 5’. Και μετά από μία ώρα, να σκεφτώ ξανά το ίδιο) καταφέρνω να επιτύχω μικρές νίκες, οι οποίες με ενδυναμώνουν και με βοηθούν να “χτίσω” υγιείς, αντίθετες με την παρόρμηση, συμπεριφορές.
  • “Δεύτερη σκέψη”: Προσπάθεια να μπω σε μία λογική επεξεργασία της επιθυμίας που βιώνω, προκειμένου να εντοπίσω τα αρνητικά απολέσματα που θα έχει αυτή η πράξη στη ζωή μου ή ενθυμούμενος αντίστοιχα αποτελέσματα που έχω βιώσει στο παρελθόν, όταν δεν κατάφερα να επιβληθώ στον παρορμητισμό μου.
  • Ενασχόληση του μυαλού με άλλη δραστηριότητα: Να απασχολήσω το μυαλό μου με κάτι διαφορετικό, προκειμένου να το κάνω να “ξεχάσει” για λίγο την παρόρμηση και να κατευνάσω έτσι το αίσθημα πραγματοποίησής του.

Αν κάτι από τα παραπάνω σας “άγγιξε” κρατήστε το και ξεκινήστε σήμερα κιόλας να το εφαρμόζετε στη ζωή σας.

Και μην ξεχνάτε. Στείλτε μου θέματα που σας απασχολούν και θα θέλατε να διαβάσετε.

Κατερίνα Χατζάκη – Coaching 4all, γιατί το coaching είναι για ΟΛΟΥΣ!

5 Απαντήσεις στο “Αυθορμητισμός ή παρορμητισμός;”

  1. Πάρα πολύ χρήσιμες οι προτάσεις για την αντιμετώπιση του παρορμητισμού. Αφορούν τον καθένα μας που θέλει να βελτιώσει τις συμπεριφορές του, τις σχέσεις του και τελικά την ίδια την αυτοεκτίμησή του. Συγχαρητήρια!

  2. Κατερίνα διαβάζω πάντα τα άρθρα σου και πάντα με βοηθάνε. Ο τρόπος που αυτή τη φορά ανέλυσες τις δυο αυτές έννοιες ήταν εξαιρετικός.Έχω βιώσει όλα τα συναισθήματα που αναλύεις αλλά κατάλαβα και τη λύση που μου δίνεις να μειώσω τον παρορμητισμό μου και να μην μπλοκάρω τον αυθορμητισμό μου. Κάνεις εξαιρετική δουλειά. Καλό καλοκαίρι να έχουμε με υγεία και αγάπη.
    Φιλιά πολλά
    Γιάννα

    1. Γιάννα μου, σ ευχαριστώ που μου μεταφέρεις τις σκέψεις σου. Πολύ χαίρομαι για αυτά που γράφεις και το πώς σε αγγίζουν τα γραπτά μου. Οι αλλαγές μέσα μας ξεκινούν από μικρές συνειδητοποιήσεις. Καλό καλοκαίρι και σε εσένα!

    1. Σας ευχαριστώ πολύ! Χαίρομαι που σας άρεσε! Αυτός είναι και ο στόχος μου. Να βοηθάω τους ανθρώπους να διερευνήσουν πτυχές του εαυτού τους και να αλλάξουν πράγματα. Καλή συνέχεια!

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *